Alvleesklier / Pancreas
De alvleesklier, ook wel pancreas genoemd, is een orgaan in de buurt van de maag dat onder andere insuline aanmaakt. De cellen die in de alvleesklier insuline aanmaken, heten bètacellen.
De alvleesklier
De alvleesklier zit in de buik, gedeeltelijk achter de maag en de twaalfvingerige darm. Bij volwassenen is de alvleesklier 12 tot 15 cm lang. Met betrekking tot Voor diabetes is de alvleesklier vooral bekend omdat hij insuline afgeeft aan het bloed. Daarmee wordt de bloedsuiker geregeld. De cellen die in de alvleesklier insuline maken, heten bètacellen die zitten in de eilandjes van Langerhans. Maar de alvleesklier doet nog meer: hij maakt 1,5 tot 3 liter ‘spijsverteringssappen’ aan die de darmen helpen om voedsel te verwerken. Daarnaast maakt de alvleesklier het hormoon glucagon aan.
Werking alvleesklier bij diabetes type 1 en 2
Bij diabetes type 1 maakt de alvleesklier geen insuline meer aan, omdat de cellen die dat moeten doen zijn vernield door het eigen afweersysteem. Dat denkt dat de insulineproducerende cellen indringers zijn die moeten worden opgeruimd. Bij diabetes type 2 maakt de alvleesklier aanvankelijk nog wel insuline aan, maar het lichaam reageert niet meer goed op insuline. De bloedsuiker blijft te hoog, en de alvleesklier maakt steeds meer insuline aan om de bloedsuikerspiegel toch te laten zakken. Op een gegeven moment maakt de alvleesklier ook bij diabetes type 2 steeds minder insuline aan.
Wanneer de alvleesklier ontstoken raakt (pancreatitis) kan iemand ook diabetes krijgen. Maar dat heeft dan dus een andere oorzaak dan bij diabetes type 1 en type 2.
Kunstmatige alvleesklier
Momenteel wordt gewerkt aan een kunstmatige alvleesklier voor mensen met diabetes type 1. De kunstmatige alvleesklier bestaat uit een onderhuidse glucosemeter die continu de bloedsuiker meet, een insulinepomp gevuld met kortwerkende insuline, en een (klein) computertje, dat verbonden is met de meter en het pompje. Dit heet ook wel een ‘closed-loop systeem’. De computer moet bepalen wanneer iemand insuline nodig heeft en hoeveel. Hierbij mogen absoluut geen fouten gemaakt worden! Dit is dan ook de reden dat de kunstmatige alvleesklier er nog niet is. Het menselijk lichaam regelt de insulineafgifte zelf nog steeds zo nauwkeurig, dat we dit nog niet precies en foutloos na kunnen bootsen met een computer. Binnen Nederland is het Academisch Medisch Centrum te Amsterdam actief bezig met het ontwikkelen van een kunstmatige alvleesklier.
Voor diabetes type 2 is een kunstmatige alvleesklier nog geen oplossing, omdat het grootste probleem hier is dat het lichaam ongevoelig is voor insuline.