Wie loopt meer risico?

In principe kan iedereen diabetes krijgen. We weten wie een grotere kans heeft op diabetes type 2 en op zwangerschapsdiabetes. Voor diabetes type 1 weten we dat nog niet.

Wie loopt risico op diabetes type 2:

Niet iedereen heeft een even grote kans om diabetes type 2 te krijgen. U hebt een groter risico als u:

  • Overgewicht hebt, vooral rond de buik. Dit soort vet is ongezonder dan vet op de heupen en billen. Een gezonde buikomtrek, gemeten net boven de navel, is voor vrouwen kleiner dan 88 cm en voor mannen kleiner dan 102 cm;
  • Een te hoog cholesterolgehalte hebt;
  • Naaste familieleden hebt met diabetes type 2: bijvoorbeeld uw vader, moeder, broer of zus (> meer over erfelijkheid);
  • Lange tijd hoge bloeddruk hebt;
  • Zwangerschapsdiabetes hebt gehad of een baby van meer dan 9 pond;
  • Uw moeder zwangerschapsdiabetes heeft gehad;
  • Rookt. Roken maakt het lichaam minder gevoelig voor insuline, waardoor de bloedsuiker moeilijker te regelen is;
  • Van Surinaams-Hindoestaanse, Turkse of Marokkaanse afkomst bent. Deze  groepen hebben een groter risico op diabetes, deels door erfelijke aanleg.

Wie loopt risico op zwangerschapsdiabetes?

Een hoger risico op zwangerschapsdiabetes hebben:

  • vrouwen die al eerder zwangerschapsdiabetes hadden;
  • vrouwen die eerder een kind kregen van meer dan 4000 gram;
  • vrouwen die flink overgewicht hebben voor de zwangerschap;
  • vrouwen met (eerstegraads) familieleden die diabetes type 2 hebben, zoals vader, moeder, broer of zus;
  • vrouwen van Hindoestaanse, Marokkaanse of Turkse afkomst;
  • vrouwen met een gestoorde vetstofwisseling of verstoorde bloedsuiker.

Meer risico door afkomst

Uit onderzoek is gebleken dat mensen met een Surinaamse, Turkse en Marokkaanse afkomst een groter risico hebben om diabetes te krijgen. Gevoeligheid voor de ziekte speelt hierbij een rol, maar ook overgewicht en een andere leefwijze is een belangrijke oorzaak. Diabetes type 2 komt vooral voor bij mensen boven de 45 jaar, maar bij Hindoestaanse en Creoolse mensen komt het vaak al voor vanaf 35 jaar.
Voor informatie over diabetes in het Turks of Arabisch, kijk op www.kijkopdiabetes.nl

Meer risico door geneesmiddelen

Sommige geneesmiddelen verhogen de kans op diabetes type 2. Bekend zijn zogeheten corticosteroïden, zoals prednison. Het lichaam kan door prednison minder goed bloedsuiker verwerken. Mensen kunnen er diabetes type 2 van krijgen. Mensen met diabetes die prednison gebruiken moeten vaak meer insuline spuiten.
Er zijn ook geneesmiddelen die worden gebruikt bij psychiatrische aandoeningen die de kans op diabetes type 2 verhogen. Het gaat om bepaalde antipsychotica. Het gebruik daarvan kan leiden tot snelle gewichtstoename. Ook leiden de middelen bij sommige mensen tot een gestoorde bloedsuiker en zelfs tot diabetes type 2.
De voordelen van het nemen van deze medicijnen kunnen groter zijn dan de nadelige risico’s. Onderzoekers adviseren om bij het voorschrijven van bepaalde middelen ook het nuchtere bloedsuiker en de bloedvetten te controleren. Als u risico loopt op diabetes, bijvoorbeeld door fors overgewicht of diabetes in de familie, vraag of de arts of psychiater kan kiezen voor een middel dat deze bijwerking het minst heeft.

Meer risico door andere aandoeningen

Het polycysteus ovarium syndroom (PCOS) is de meest voorkomende oorzaak van onvruchtbaarheid bij vrouwen. Volgens schattingen heeft 5-10% van alle vrouwen een meer of minder ernstige vorm van PCOS. Bij dit syndroom komen cysten in de eierstokken (ovaria) voor. Het gevolg daarvan is dat er geen, of een onregelmatige, eisprong plaatsvindt. Vrouwen met PCOS hebben een grotere kans op diabetes type 2. Vooral vrouwen die al op jonge leeftijd een verstoorde glucosestofwisseling hebben, lopen risico om tussen het 40ste en 50ste levensjaar diabetes te krijgen. Regelmatige controle en gewicht onder controle houden kunnen een hoop ellende voorkomen. Meer informatie over PCOS: www.freya.nl

Patiënten die de aandoening hemochromatose hebben krijgen ook vaak diabetes type 2. Deze aandoening wordt ook wel ijzerstapeling genoemd omdat het lichaam abnormale hoeveelheden ijzer opslaat.
Onlangs bleek dat een grote ijzeropslag in het lichaam het ontstaan van diabetes kan voorspellen, ook als iemand geen hemochromatose heeft. De overdaad aan ijzer zou de weefsels kunnen beschadigen en leiden tot ongevoeligheid voor insuline. Het lijkt wat te vroeg om iedereen op ferritine te testen, maar het kan handig zijn voor mensen die ook al om andere redenen een grotere kans op diabetes hebben. Voor meer informatie, zie www.hemochromatose.nl.

Mensen met coeliakie (spreek uit: seuliakie) verdragen geen gluten. Dat zijn bestanddelen van eiwitten die vooral zitten in tarwe, haver, rogge, gerst en spelt. De gluten tasten het slijmvlies van hun dunne darm aan. Coeliakie komt bij mensen met diabetes naar verhouding bijna twee keer zo vaak voor als bij mensen zonder diabetes. Vijf procent van de mensen met diabetes heeft ook coeliakie. Daarom is het belangrijk dat iemand met coeliakie zich ook laat testen op diabetes. En omgekeerd, als iemand met diabetes maagdarmklachten heeft, kan het verstandig zijn om op coeliakie te testen. Maagdarmklachten zijn ook een vaak voorkomende klacht bij diabetes, daarom wordt coeliakie nogal eens over het hoofd gezien. Meer informatie: www.coeliakievereniging.nl.