Veelgestelde vragen - Diabetes
Veelgestelde vragen met antwoorden over diabetes.
-
Is diabetes hetzelfde als suikerziekte?
Ja. Het woord is vroeger bedacht nog voordat men wist wat diabetes precies is. Wel was bekend dat de urine van mensen met diabetes zoet is. Vandaar de term suikerziekte. Later ontdekte men dat ook het bloed van mensen met diabetes te veel suiker bevat. Door het woord suikerziekte is de misvatting ontstaan dat als iemand suikerziekte heeft, die persoon alleen nog voeding zonder suiker mag.
-
Als je veel afvalt, hoef je dan geen insuline meer te spuiten?
Soms wel, dat hangt ervan af. Mensen met diabetes type 2 die veel te zwaar zijn en insuline gebruiken, hoeven vaak minder insuline te spuiten als ze veel afvallen. Of kunnen terug naar medicijnen in pilvorm. Maar er zijn ook mensen met diabetes type 2 bij wie de alvleesklier niet meer goed werkt, of mensen die niet te zwaar zijn, en sowieso alle mensen met diabetes type 1. Dan helpt afvallen niet om van insuline af te komen. Uiteraard is het voor iedereen die te zwaar is wel gezond om wat af te vallen.
-
Is diabetes te genezen?
Voorlopig is diabetes alleen te behandelen en nog niet te genezen. Verder onderzoek maakt de behandelmethoden beter, en zorgt ook voor meer kennis over diabetes. Als we weten hoe diabetes precies ontstaat, dan kunnen we nog beter behandelen. En hopelijk ooit voorkomen en genezen.
-
Wat mag iemand met diabetes eten?
Iemand met diabetes mag in principe alles eten, dus ook nog best een gebakje. Als hij er wel rekening mee houdt wat hij verder eet die dag. Suikervrije producten zijn niet nodig. Wel is het voor mensen met diabetes extra belangrijk om gezond en regelmatig te eten, en veel te bewegen. Mensen met diabetes moeten rekening houden met de hoeveelheid koolhydraten die ze eten en hun medicijngebruik hierop afstemmen. Koolhydraten zitten bijvoorbeeld in brood, aardappelen, deegwaren, rijst, suiker, fruit en melk. Na het eten van koolhydraten stijgt de bloedsuiker en is er insuline nodig om te zorgen dat dit niet te hoog wordt. Mensen met diabetes moeten dus altijd nadenken bij wat ze eten, en goed plannen.
-
Mag je met diabetes sporten?
Ja, het is zelfs goed om regelmatig te bewegen. Het helpt om het gewicht onder controle te houden en het werkt tegen stress. Stress ontregelt het bloedglucosegehalte. Door bewegen voel je je fitter. Mensen met diabetes die insuline spuiten moeten wel voorzichtig zijn bij heel zware inspanningen, zoals duursporten als marathonlopen en wielrennen. Hun bloedglucosegehalte kan daarbij namelijk plotseling extreem stijgen of dalen, en dat kan gevaarlijk zijn. Er zijn echter topsporters met diabetes, dus het kan wel. Goede regulering en adviezen van een arts zijn dan strikt noodzakelijk. Minder verstandig zijn sporten waarbij een levensgevaarlijke situatie kan ontstaan bij een plotselinge hypo. Zoals duiken, zweefvliegen, bergbeklimmen en dergelijke.
-
Mag je zwanger worden als je diabetes hebt?
Ja, je mag zwanger worden als je diabetes hebt. Het is wel belangrijk dat de bloedsuikerwaarden stabiel zijn, en dat al ruim van tevoren. Ook in de eerste maanden van de zwangerschap is dat erg belangrijk. Dan worden de organen bij het kind aangelegd en kunnen er bij een te hoog bloedsuikergehalte afwijkingen ontstaan. Ook verhoogt een te hoge bloedsuiker de kans op een te snelle of te langzame groei en zelfs een miskraam. Omdat het bloedsuikergehalte steeds wisselt onder invloed van zwangerschapshormonen, is een goede begeleiding van een internist nodig. Het is verstandig om zwangerschapsplannen al van tevoren met een arts te bespreken.
-
Hoeveel suiker (glucose) mag er in je bloed zitten?
Bij mensen die geen diabetes hebben schommelt de bloedsuiker tussen de 4 en 8 millimol per liter (mmol/l). Mensen met diabetes moeten proberen hun bloedsuikerniveau (bloedglucose) vergelijkbaar te laten zijn met mensen zonder diabetes, dus ook tussen de 4 en 8 mmol/l. Daarmee houden ze de kans op diabetescomplicaties zo klein mogelijk. Dat geldt voor volwassenen en kinderen.
-
Kun je donor worden als je diabetes hebt?
Ja, dat kan. Wel zijn er een paar beperkingen in de geschiktheid van lichaamsmateriaal van mensen met diabetes, maar dat is ter beoordeling van de arts op het moment dat het aan de orde is (na overlijden). Dus ook mensen met diabetes kunnen zich gewoon laten registreren als donor.
De bruikbaarheid is van een aantal dingen afhankelijk, zoals de leeftijd bij overlijden. Bij iemand met diabetes wordt ook gekeken naar de staat van bijvoorbeeld bloedvaten en het hart. De beperkingen wat betreft diabetes en donatie hebben voornamelijk te maken met de schade aan kleine bloedvaten die bij langdurige diabetes kan zijn ontstaan, of met de alvleesklier die bij diabetes meestal niet meer goed werkt.
Voor weefseldonatie geldt dat de huid meestal niet wordt gebruikt vanwege mogelijk slechtere doorbloeding. Bij type 1 diabetes worden botweefsel, kraakbeen en pezen niet gebruikt als iemand al langer dan vijftien jaar diabetes heeft. Voor orgaandonatie is in principe alleen de alvleesklier niet mogelijk.
-
Wat is HbA1c?
Als u diabetes hebt, wordt af en toe het zogeheten HbA1c-gehalte in het bloed bepaald. Dat is een gemiddelde van de bloedsuikerspiegel in de voorafgaande 6 weken. De afkorting staat voor Hemoglobine A1c, dat zijn in feite versuikerde cellen van de rode bloedkleurstof. De beste waarde voor het HbA1c is lager dan 7%. Dat wil zeggen dat de bloedsuikers gemiddeld tussen de 6 en 9 mmol/l waren, net als bij mensen zonder diabetes. Let op: de waarde HbA1c 7% is heel wat anders dan 7 mmol/l (die u zelf meet). Het zijn verschillende dingen die worden gemeten.
-
Verlaagt kaneel de bloedsuiker?
Een paar jaar terug bleek uit een Pakistaans onderzoek dat kaneel een bloedsuikerverlagend effect kan hebben. De proefpersonen slikten wel vrij grote hoeveelheden, van 1 tot 5 gram: behoorlijke scheppen kaneel. Er is nog geen bewijs dat kaneel in lagere hoeveelheden ook werkt. Of over wat het doet op de lange termijn. In grote hoeveelheden is kaneel giftig. Bovendien spreken de resultaten van verschillende studies sindsdien elkaar tegen. De Voedsel en Waren Autoriteit heeft in 2006 verboden dat fabrikanten van kaneelcapsules gezondheidsclaims op de verpakking zetten. Meer onderzoek moet worden afgewacht voordat er wat zinnigs kan worden gezegd over de toepassing bij diabetes.
-
Wat is de invloed van stress op diabetes?
Bij mensen met diabetes type 1 kan geestelijke stress het bloedsuikergehalte flink ontregelen. Het kan ervan stijgen maar ook dalen. Erg lastig bij een examen of zelfs bij een vakantie, die ook stress kan opleveren. Bij mensen met diabetes type 2 stijgt de bloedsuiker meestal onder invloed van stress. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat mensen met veel stress vatbaarder zijn voor diabetes type 2. De chronische verhoging van stresshormonen kan waarschijnlijk leiden tot ongevoeligheid voor insuline en zo tot diabetes, bij mensen die er al een genetische aanleg voor hebben.
-
Ik ben vaak misselijk, komt dat door mijn medicijnen?
Bepaalde medicijnen voor mensen met diabetes type 2 kunnen aanvankelijk misselijkheid veroorzaken. Metformine is daar een voorbeeld van, daarom wordt het meestal geleidelijk opgebouwd om het lichaam eraan te laten wennen. Sommige mensen hebben er meer last van dan anderen. Maar maagdarmklachten kunnen ook te maken hebben met diabetes zelf. Na verloop van tijd kan het hele zenuwstelsel lijden onder diabetes, ook de zenuwen die de maagbewegingen regelen. Wanneer dat regelsysteem niet meer goed werkt, wordt de snelheid onvoorspelbaar waarmee voedsel vanuit de maag in de darmen komt. Het medische woord daarvoor is gastroparese. Daardoor krijgen mensen soms last van een opgeblazen gevoel, misselijkheid en buikpijn. Naar schatting hebben drie tot vijf van de tien mensen met diabetes daarmee te maken. Overleg met uw dokter wat in uw geval de oorzaak van de klachten kan zijn.
-
Waarom wordt roken extra afgeraden bij diabetes?
De nicotine uit sigaretten verhoogt de hartslag en vernauwt de bloedvaten. Ook raakt de wand van de bloedvaten beschadigd. Daardoor blijven cholesteroldeeltjes er gemakkelijk aan kleven. Dat zorgt voor een grotere kans op hart- en vaatziekten. Dat is vervelend voor mensen met diabetes, die daar toch al een grotere kans op hebben. Roken is extra schadelijk in combinatie met onder meer een verhoogd cholesterolgehalte en verhoogde bloeddruk, wat vaak voorkomt bij diabetes. Daarnaast verhoogt roken de bloedsuikerspiegel doordat het lichaam minder gevoelig wordt voor insuline.
-
Als je geen medicijnen meer nodig hebt, ben je dan van diabetes af?
Nee, ook als je geen insuline of medicijnen meer gebruikt, heb je nog diabetes. Alleen is die door gezond leven zo goed onder controle dat er op dat moment geen medicijnen meer nodig zijn. Mensen die een dieet volgen waarbij ze geen koolhydraten (zetmeel en suikers) eten, zeggen vaak dat ze van diabetes af zijn. Dat lijkt maar zo. Wanneer je geen koolhydraten eet, komt er nauwelijks bloedsuiker vanuit voeding in het bloed, en daardoor is minder insuline nodig. Weglaten van koolhydraten wordt afgeraden door voedingsdeskundigen, omdat je dan allerlei voedingsstoffen en vezels mist. Een korte tijd om af te vallen kan geen kwaad, maar onder goede medische begeleiding. Ook bij diabetes zijn koolhydraten belangrijk, zonder ermee te overdrijven.
-
Waarom moet ik méér insuline spuiten als ik ziek ben?
Wanneer iemand met diabetes ziek is door een virus, zoals verkoudheid of buikgriep, dan stijgt vaak de bloedsuikerspiegel. Het lichaam maakt meer glucose aan, als een natuurlijke reactie op het ziek zijn. Ook kan het lichaam tijdelijk wat minder gevoelig zijn voor insuline. Daarom luidt het advies aan mensen die ziek zijn, ook als ze minder eten, toch door te gaan met insuline. Overleg in ieder geval met een arts, soms moet er zelfs wat extra insuline worden gespoten om een hyper te voorkomen.
-
Waarom is afvallen goed als je diabetes hebt?
Wanneer iemand die te zwaar is een paar kilo afvalt, heeft dat meteen effect. Bij iedereen, dus mensen met en zonder diabetes. Het lichaam kan dan weer beter suikers uit het bloed verwerken, doordat het hormoon insuline beter zijn werk dan doen. Dat betekent minder kans op hart- en vaatziekten, een betere bloeddruk en de bloedsuiker is makkelijker te regelen. Vijf tot tien procent van het lichaamsgewicht kwijtraken helpt al: dus iemand die 100 kg weegt, heeft al baat bij 5 tot 10 kilo eraf.
-
Waarom ruiken mensen met diabetes soms naar aceton?
De adem en huid van iemand met diabetes kunnen naar aceton ruiken. Dat is een teken dat de bloedsuikerspiegel enorm hoog is geworden. Het lichaam kan geen suikers meer uit het bloed halen en krijgt daardoor een tekort aan energie. Als alternatief gaat het lichaam vetten verbranden, waarbij afvalproducten vrijkomen. Die ruiken naar aceton.
-
Kunnen huisdieren diabetes krijgen?
Ja, ook onder huisdieren komt diabetes voor, zowel type 1 als type 2. Het bekendst is het verschijnsel onder honden en katten, maar het overkomt ook andere huisdieren, bijvoorbeeld hamsters, cavia's en zelfs vogels. Ze hebben dezelfde klachten als mensen, zoals veel drinken en plassen.
-
Zijn er hulphonden voor diabetes?
Dat is iets nieuws: in Amerika worden honden getraind om ernstige hypo's te voorspellen bij hun baasje. Vermoedelijk ruiken de honden een chemische verandering bij bloedsuikerdaling. Vooralsnog is het zo'n kostbare zaak dat het helaas maar voor weinig mensen is weggelegd.
-
Zijn voedingsmiddelen gezoet met fructose beter?
Men denkt weleens dat de zoetstof fructose beter zou zijn voor mensen met diabetes dan gewone suiker (glucose), omdat het langzamer in het lichaam wordt opgenomen. Uit onderzoek blijkt echter dat fructose niet goed is voor de vetstofwisseling. Bij diabetes is dat onhandig want het betekent een grotere kans op hart- en vaatproblemen. Ook lijkt fructose voor meer buikvet te zorgen dan glucose. Dat komt omdat fructose slecht is voor de lever. Ook dat is bij diabetes ongunstig, want buikvet is ongezonder dan heupvet. En de lever speelt een grote rol bij de suikerstofwisseling. Dus bij twijfel is het beter te kiezen voor iets dat gezoet is met glucose (gewone suiker) dan met fructose. Maar let op: ook gewone suiker bestaat voor de helft uit fructose! Maar dat is altijd nog minder erg dan pure fructose. Het is in ieder geval beter om zo min mogelijk suiker te gebruiken. Let ook op met vruchtensap. Dat klinkt gezond, maar zit vol suiker en is daarom niet aan te raden, zeker ook niet voor kinderen.
-
Is er geen betere naam dan ‘diabetes type 1 of type 2'?
Helaas zijn dit de officiële namen voor de meest voorkomende soorten diabetes. Wij zijn er ook niet dol op. Maar andere kloppen gewoon niet: ‘ouderdomsdiabetes' kan ook bij jonge mensen voorkomen. ‘Jeugddiabetes' kun je op volwassen leeftijd krijgen. ‘Insulineafhankelijk' kan ook iemand met diabetes type 2 zijn. Dus we moeten het ermee doen!
Staat uw vraag er niet bij? Stel uw vraag met het contactformulier.