De identi­teit van bètacellen bij diabetes type 1

Bètacellen verstoppen zich voor de afweer

Sommige bètacellen hebben een truc om zich te verstoppen voor de afweer: ze veranderen zichzelf in een ander type cel. De afweer herkent de veranderde bètacellen dan niet en laat ze met rust. Handig, maar wel vervelend voor iemand met diabetes type 1. Zo’n veranderde cel maakt namelijk geen insuline meer. En zelfs met een beetje eigen insuline blijft je bloedsuiker beter in evenwicht. 

Waarom en hoe veranderen bètacellen hun identiteit?

Dr. Françoise Carlotti en haar team wilden meer weten over de verandertruc van bètacellen. De onderzoekers hadden verschillende vragen:

• Wanneer en hoe veranderen bètacellen hun identiteit, dus waar reageren ze op?
• Wat gebeurt er dan eigenlijk met de andere cellen in de buurt, zoals alfacellen, deltacellen en gammacellen? Wat leren we hiervan?

Cellen reageren op hun omgeving

Bètacellen bedenken niet opeens: ‘hee, daar komt de afweer, gauw doen alsof we geen bètacel meer zijn’. Dit gebeurt vanzelf, waarschijnlijk als ze gestrest zijn. Cellen krijgen stress door verschillende dingen in hun omgeving, zoals een ontsteking of minder zuurstof. Dit kwam uit eerder onderzoek naar celstress en het ontstaan van diabetes type 1. Carlotti en haar team gingen nu verder met deze resultaten.

Celstress en de invloed op eilandjes van Langerhans 

De onderzoekers keken in het laboratorium naar eilandjes van Langerhans. Ze behandelden deze met stofjes die stress geven bij cellen, op verschillende manieren zoals bij een ontsteking. Wat gebeurde er met de cellen in een eilandje? Ze reageerden allemaal op de celstress. Dus de bètacellen deden dat, maar ook de andere typen cellen. 

Bètacellen meeste last van celstress 

Alle typen cellen in een eilandje veranderden wel wat door celstress, zagen de onderzoekers. De cellen gaan allemaal een stapje terug in hun ontwikkeling, dus ze worden weer jongere cellen. Deze jongere cellen doen hun taken minder goed. Bij bètacellen is dit effect het grootst, zagen de onderzoekers. De volwassen bètacellen lijken dan meer op jonge cellen en ze maken geen insuline meer. En omdat insuline zo belangrijk is voor de bloedsuiker, heeft dit veel gevolgen.

Wat is hieraan te doen?

Carlotti en haar team snappen nu beter wat er gebeurt in de eilandjes wanneer diabetes type 1 net ontstaat. En wat dit doet met de bètacellen. Sommige processen kunnen worden geremd met medicijnen voor andere ziektes, zoals kanker of een hoge bloeddruk. Misschien zijn deze ook te gebruiken bij diabetes type 1. Het onderzoek geeft dus veel nieuwe startpunten voor verder onderzoek naar manieren om bètacellen langer gezond te houden.

Stapje op de weg naar genezing van diabetes type 1

Door dit onderzoek is nu meer bekend over de bètacellen. Dit brengt ons dichter bij een volgende stap richting betere behandelingen en uiteindelijk genezing van diabetes type 1. Zijn ex-bètacellen bijvoorbeeld ook weer terug te veranderen zodat ze weer insuline maken? Of kunnen we voorkomen dat ze veranderen? Intussen zijn de resultaten ook nu al nuttig, namelijk voor betere transplantatie van eilandjes van Langerhans. Daar keek Carlotti met haar team ook al naar. Ze vonden een medicijn dat bètacellen beter beschermt tijdens de transplantatie. Hierdoor blijven ze beter werken.

Het Diabetes Fonds en Stichting DON investeerden samen in dit onderzoek.