Sporten en bewegen met diabetes

Wil je met diabetes veilig en gezond sporten? Dan is het goed om rekening te houden met een paar dingen. Eet gezonde en voldoende koolhydraatrijke producten om genoeg energie te hebben tijdens je training. En stem je medicijnen of insuline af op het bewegen. Sporten maakt je lichaam namelijk gevoeliger voor insuline. Daardoor heb je meer risico op een lage bloedsuiker (hypoglykemie ). De signalen hiervan zijn niet altijd herkenbaar. 

Download de lockscreen: goed voorbereid sporten

Sporten en diabetes type 1

Sporten en bewegen kan prima als je diabetes type 1 hebt. Wel vraagt het om wat extra voorbereiding. Bewegen heeft namelijk invloed op je bloedsuiker. Door te sporten kan je bloedsuiker dalen. Zowel tijdens als na het sporten.

Let op wanneer je je laatste maaltijdinsuline hebt gebruikt. Deze werkt het sterkst na 1 tot 3 uur. Sport je binnen die tijd? Dan heb je meer kans op een hypo. Sport daarom het liefst 3 uur of langer na je laatste maaltijdinsuline. Lukt dat niet? Gebruik dan minder insuline. Anders kan je bloedsuiker te laag worden tijdens het sporten. Heb je een pomp? Dan kun je instellen dat je minder insuline nodig hebt. Bespreek dit wel altijd met je arts of diabetesverpleegkundige.

Sporten en diabetes type 2

Door regelmatig te sporten of te bewegen verklein je de kans op diabetes type 2. Bij diabetes type 2 reageert je lichaam beter op insuline als je sport of beweegt. Hierdoor blijven je bloedsuikerwaarden stabieler. Ook heb je minder kans op complicaties, zoals schade aan hart en vaten, voeten, ogen of nieren. Soms zorgt sporten en bewegen er ook voor dat je minder of geen medicijnen nodig hebt.  

Tip: Kies een sport of vorm van bewegen die je leuk vindt. Dan houd je het makkelijker vol.  
Heb je problemen met je voeten? Draag dan goede schoenen. Of kies een sport waarbij je voeten minder belast worden, zoals fietsen of zwemmen. Kom erachter welke sport het beste bij jou past, met de sportwijzer.

Een lage bloedsuiker voorkomen

Wil je een lage bloedsuiker (hypoglykemie) voorkomen tijdens het bewegen? Volg deze richtlijnen: 

• Meet je bloedsuiker regelmatig: Meet direct voor het sporten. Zo weet je of je veilig kunt beginnen, of dat je nog even moet wachten of eerst iets moet eten of drinken.
• Hanteer veilige grenswaarden: Begin niet met sporten als je bloedsuikerwaarde lager is dan 5 mmol/l (kans op hypo) of hoger is dan 16 mmol/l (kans op verzuring/ketoacidose).
• Neem snelle koolhydraten mee: Zorg dat je altijd iets bij de hand hebt om een dalende suiker op te vangen, zoals sportdrank, druivensuiker (dextrose) of siroop.
• Draag altijd medische identificatie, bijvoorbeeld een SOS-bandje of ketting waarop staat dat je diabetes hebt.
• Informeer je omgeving: Vertel de sportinstructeur of je teamgenoten dat je diabetes hebt en wat ze moeten doen in geval van nood.

Sporten en diabetesmedicijnen 

Voor het sporten heb je mogelijk minder insuline nodig. Door sport stroomt je bloed sneller, waardoor ingespoten insuline sneller werkt. Ook reageert je lichaam beter op insuline. Daardoor loop je het risico op hypo's. Die kun je helpen voorkomen door voor het sporten minder insuline toe te dienen. Of door wat extra koolhydraten te nemen.  

Gebruik je alleen metformine? Metformine is een medicijn dat je lichaam helpt om beter met insuline om te gaan. Met metformine is de kans op een hypo meestal klein. Als je vaak sport, kan je lichaam beter reageren op insuline. Daardoor kan je bloedsuiker vaker goed blijven. Soms heb je dan minder metformine nodig. Bespreek dit altijd met je arts of diabetesverpleegkundige.

Gebruik je sulfonylureumderivaten? Dit zijn medicijnen die je bloedsuiker verlagen. Voorbeelden zijn gliclazide, glimepiride en tolbutamide. Door sporten kun je een te lage bloedsuiker krijgen. Dit kan soms ook nog tot 48 uur na het sporten gebeuren. Dat komt omdat deze medicijnen lang kunnen doorwerken. Daarom kun je de dosis meestal niet makkelijk vlak voor het sporten aanpassen. Sport je regelmatig en gebruik je deze medicijnen? Overleg dan met je arts of diabetesverpleegkundige. Misschien kan de dosis lager.  

Let op: veel sporten betekent niet dat je helemaal geen insuline meer nodig hebt. Mensen met diabetes type 1 hebben altijd insuline nodig. Sporten kan er wel voor zorgen dat je minder insuline of medicijnen nodig hebt. Pas je medicijnen nooit zomaar zelf aan. Houd eventueel een logboek bij. Schrijf daarin op wanneer je sport, wat je eet, hoeveel medicijnen of insuline je gebruikt en wat je bloedsuiker is. Zo kan je zorgverlener beter met je meedenken.

Diabetes en inspanning

Inspanning kost energie. Daarom heeft bewegen gevolgen voor je bloedsuiker. Meet je bloedsuikerspiegel voor, tijdens en na de training. Bekijk in het schema hieronder wat te doen bij de hoeveelheid inspanning en bloedsuiker. 

Krijg je alsnog een lage bloedsuiker? Dan kun je 20 gram koolhydraten nemen. Het liefst in vloeibare- of snel opneembare vorm (zoals sportdrank, druivensuiker of siroop).

Dit schema is een algemeen advies. Hoe jouw bloedsuiker reageert op inspanning, kan per persoon verschillen. Het is belangrijk om goed te blijven meten en te ontdekken wat voor jou werkt. Overleg bij twijfel met je diabetesverpleegkundige of arts.

Diabetes en fitness

Fitness is een goede manier om sterker en fitter te worden. Bij fitness train je je spieren. Dit noemen we ook wel krachttraining. Krachtsport bestaat uit korte, zware inspanningen. Hierbij gebruik je veel energie in één keer. Je spieren gebruiken dan tijdens het sporten suiker uit je bloed. Ook reageert je lichaam beter op insuline. Hierdoor kan je bloedsuiker verbeteren.

Soms kan je bloedsuiker juist stijgen tijdens krachttraining. Dat komt omdat je lichaam stresshormonen aanmaakt, zoals adrenaline. Deze hormonen kunnen je bloedsuiker verhogen. Dit is tijdelijk. Vaak daalt je bloedsuiker weer na het fitnessen. Bij andere mensen daalt de bloedsuiker juist tijdens krachttraining. Daarom is het belangrijk om voor en na het fitnessen je bloedsuiker te meten.  

Lage bloedsuiker na het sporten

Als je medicijnen gebruikt kun je 24 tot 48 uur na het sporten alsnog een hypo krijgen. Zeker wanneer je in de avond sport, is dit te voorkomen door regelmatig je bloed te controleren en als deze gaat dalen iets te eten. Ook is het verstandig advies te vragen aan je arts of verpleegkundige.

Hoge bloedsuiker na het sporten

Een hyper krijgen na het sporten is mogelijk. Elk lichaam reageert anders op inspanning. Soms is er minder insuline in het lichaam om een hypo te voorkomen en kan er na de training een hyper ontstaan. Om een hyper te voorkomen kun je na de training een cooling down doen. Hiermee gebruik je de nog aanwezige insuline beter. En gebruik extra insuline als je bloedsuiker stijgt.