Over zoetstoffen en diabetes

Er is veel discussie over kunstmatige zoetstoffen. Wetenschappers onderzoeken dan ook al jarenlang de veiligheid ervan. Hier lees je de actuele kennis over zoetstoffen en diabetes.

Zoetstoffen zijn een vervanger van suiker, omdat er vaak geen calorieën in zitten. Maar is het veilig om zoetstoffen te gebruiken?  

Uit verschillende onderzoeken komt dat het gebruik van zoetstoffen mogelijk leidt tot overgewicht en daardoor diabetes type 2. De gedachte daarachter: misschien verwacht je lichaam door de zoete smaak dat het calorieën binnenkrijgt. Als dat niet gebeurt, ga je dat compenseren door meer te eten. Uit andere onderzoeken bleek juist dat je wél afvalt door zoetstoffen te gebruiken in plaats van suiker, zoals light frisdranken.

Wat is nu waar? Een recent onderzoek zette de resultaten uit voorgaande onderzoeken op een rij, en concludeert dat je niet aankomt van zoetstoffen. Ze kunnen zelfs helpen bij het afvallen.

Kunnen zoetstoffen kwaad als je diabetes hebt?

De algemene veiligheid van zoetstoffen is bewezen, als je je houdt aan de maximale hoeveelheden per dag. Je kunt kunstmatige zoetstoffen gebruiken als je niet te veel koolhydraten binnen wil krijgen, zoals bij suiker. Want van koolhydraten gaat je bloedsuiker omhoog. Maar ook in sommige suikervervangers zitten koolhydraten als vulstof, dus kijk op het etiket bij de ingrediënten! 

Zijn light frisdranken gezond om te drinken?

Je kan best af en toe een light frisdrank nemen ter vervanging van een frisdrank met suiker, maar niet te vaak. Dit omdat de zuren in frisdrank slecht zijn voor je tanden. Vervang suikerrijke dranken daarom vooral door water en koffie en thee zonder suiker.

Zoetstoffen zonder invloed op bloedsuiker

Van zoetstoffen zonder invloed op de bloedsuiker, de zogeheten intensieve zoetstoffen, is maar weinig nodig. Ze zitten in zoetjes, vloeistof of poeder, en vaak in light frisdrank, zuivelproducten en suikervrije kauwgom. Voorbeelden van intensieve zoetstoffen zijn acesulfaam-K, cyclamaat, saccharine, stevia en aspartaam.

Kenmerken van intensieve zoetstoffen:

  • (vrijwel) geen calorieën. 
  • beïnvloeden de bloedsuiker niet 
  • zijn goed in te passen bij diabetes, ook als je wil afvallen.
Intensieve zoetstoffenKcal/grE-nrADI*Maximaal per dag   
     Kinderen 4-8 jaar (25 kg)Kinderen 8-12 jaar (30 - 50 kg)Volwassenen (65 kg)
Acesulfaam-K 0 E950 9 mg per kg/lg 225 mg
(2 glazen)
270 - 450 mg
(3 - 4 glazen)
585 mg (5 glazen)
Aspartaam E951 40 mg per kg/lg 1000 mg
(7 glazen)
1200 - 2000 mg
(8 - 13 glazen)
2600 mg (17 glazen)
Cyclamaat 0 E952 7 mg per kg/lg 175 mg
(3 glazen)
210 - 350 mg
(3 - 6 glazen)
455 mg (7 glazen)

Advantaam

0 E969 5 mg per kg/lg 125 mg 150 - 250 mg 325 mg
Sacharine 0 E954 5 mg per kg/lg 125 mg
(6 glazen)
150 - 250 mg
(8 - 12 glazen)
325 mg (16 glazen)
Sucralose 0 E955 15 mg per kg/lg 375 mg(5 glazen) 450 - 750 mg (6 - 10 glazen) 975 mg (13 glazen)
Steviolglycosiden
(uit steviaplant)
0 E960 4 mg per kg/lg 100 mg 120 - 200 mg 260 mg
Thaumatine 0 E957 Geen      
Tagatose 1,5 geen e-nummer Geen     Maximaal 35 gr per dag. Meer kan maag- of darmklachten geven

*ADI staat voor Aanvaardbare Dagelijkse Inname. Het is aanvaardbaar omdat het een hoeveelheid is die je levenslang binnen mag krijgen zonder dat dit slecht is voor je gezondheid.

Zoetstoffen die bloedsuiker verhogen

Zoetstoffen die de bloedsuiker verhogen, extensieve zoetstoffen, zitten vaak in ‘suikervrije’ producten die in de winkel liggen als ‘geschikt voor mensen diabetes’. Voorbeelden van extensieve zoetstoffen zijn isomalt, lactitol, mannitol, sorbitol, xylitol, maltitol en fructose.

Kenmerken van extensieve zoetstoffen:

  • bevatten calorieën, soms net zo veel als gewone suiker. 
  • laten de bloedsuikerspiegel minder of minder snel stijgen dan suiker. 
  • zoetstoffen waarvan de naam eindigt op ‘-ol’ kunnen diarree veroorzaken
Extensieve zoetstoffen Kcal/gr E-nr Opmerking
Isomalt  2,4 E953 > 35 gr per dag kan maag- of darmklachten geven
Lactitol 2,4 E966 > 20 gr per dag kan maag- of darmklachten geven
Maltitol 2,4 E965 > 40 gr per dag kan maag- of darmklachten geven
Mannitol 2,4 E421 > 30 - 60 gr per dag kan maag- of darmklachten geven
Sorbitol 2,4 E420 > 30 - 60 gr per dag kan maag- of darmklachten geven
Xylitol 2,4 E967 > 35 gr per dag kan maag- of darmklachten geven
Erythritol 0,2 E968  

* Voor extensieve zoetstoffen is geen maximum aanvaardbare dagelijkse inname. Wel kan een te hoge inname maag- of darmklachten geven.

Is stevia gezonder?

De plant stevia staat bekend als ‘natuurlijke zoetstof’. Echter, stevia wordt uitsluitend als stof gebruikt in voedsel en niet als plant. Het wordt fabrieksmatig gemaakt, net als andere zoetstoffen. Fabrikanten spelen in op het positieve imago van stevia als 'natuurlijke zoetstof', wat niet terecht is. Stevia is net als de andere zoetstoffen veilig in gebruik tot de maximale hoeveelheid.