27 FEB 2017

Diabetes type 1 kan ontstaan doordat insulineproducerende cellen een afwijkend eiwit maken in plaats van insuline. Dat schrijven LUMC-onderzoekers Bart Roep en Arnaud Zaldumbide in Nature Medicine: ‘Dit geeft ons een heel nieuwe kijk op deze ziekte’.

Bij mensen met diabetes type 1 keert het afweersysteem zich tegen de bètacellen in de alvleesklier. De gedachte was tot nu toe dat het afweersysteem insuline ten onrechte als gevaarlijk beschouwt en de cellen aanvalt. Roep en Zaldumbide hebben ontdekt dat het afweersysteem in veel gevallen reageert op een foutief eiwit dat bètacellen soms maken in plaats van insuline. Niet het afweersysteem, maar de bètacellen vergissen zich dus.

Overwerkt

Dat bètacellen af en toe een verkeerd eiwit maken is niet zo vreemd. Roep: ‘Het zijn hoogproductieve fabrieken. Als de vraag naar insuline groot is, kan één bètacel per minuut één miljoen insulinemoleculen maken.’ De onderzoekers laten zien dat de bètacellen de fout in gaan als ze onder stress staan, bijvoorbeeld vanwege een virusinfectie, gluten in de eerste drie maanden na de geboorte of een aantasting van het darmflorakanaal. Ze raken dan ‘overwerkt’. Het verkeerde eiwit dat ontstaat, wekt een afweerreactie op, blijkt uit experimenten. Roep: ‘Met het afweersysteem van deze mensen is dus niets mis, integendeel. Het doet precies wat het moet doen: cellen aanpakken die een verkeerd eiwit maken.’

Rust gunnen

‘Dit nieuwe inzicht heeft consequenties voor de behandeling’, zegt Zaldumbide. ‘Een optie kan zijn om de stress van bètacellen weg te halen, bijvoorbeeld door een ontsteking te remmen, zodat ze beter functioneren en minder fouten maken. Of misschien is het mogelijk mensen tegen diabetes te vaccineren met fragmenten van het verkeerde eiwit.’ Roep voegt toe: ‘Als je bètacellen rust gunt en daarmee redt, is je kans op complicaties aanzienlijk kleiner, zo niet nul! Zonder dat je het realiseert, help je je lichaam hiermee en geef je de onderzoekers de tijd en de kans om therapieën te vinden om de ziekte te stoppen.

Dit onderzoek werd gefinancierd door het Diabetes Fonds, JDRF en Stichting DON.

Jouw bijdrage heeft zin

Maak meer onderzoek mogelijk naar de genezing van diabetes.