Mensen met diabetes type 1 hebben een tekort aan insulineproducerende bètacellen, waardoor het lichaam geen insuline meer maakt. In dit onderzoek ontwikkelen onderzoeker Eelco de Koning en Aart van Apeldoorn een therapie om mensen nieuwe, eigen, insulineproducerende cellen te geven.

Bij diabetes type 1 worden de bètacellen in de ;alvleesklier aangevallen door het immuunsysteem. Daardoor maakt het lichaam geen insuline meer. Een oplossing is transplantatie van donor-bètacellen om de voorraad weer aan te vullen. Maar door een tekort aan donororganen is dat voor de meeste mensen geen optie. Bovendien is er een groot risico op afstoting, omdat het geen lichaamseigen cellen zijn.

Van lab naar praktijk

Prof. dr. Eelco de Koning wil daarom nieuwe insulineproducerende cellen maken uit andere soorten cellen, van de patiënt zelf. In zijn eerdere onderzoek lukte het De Koning om menselijke stamcellen in het laboratorium te laten uitrijpen tot insulineproducerende cellen. Nu is het tijd voor een volgende stap: deze techniek verbeteren en doorontwikkelen tot een therapie voor mensen met diabetes type 1.

Het is de bedoeling dat ze dan zelf geen insuline meer hoeven te spuiten. Of anders veel minder, wat ook al enorm scheelt in de bloedsuikerregulatie en de kans op complicaties. 

Miljarden cellen

De Koning haalt stamcellen uit bijvoorbeeld de alvleesklier of beenmerg en geeft ze allerlei prikkels, op zo'n manier dat ze zich doorontwikkelen tot bètacellen die weer zelf insuline gaan produceren. Vervolgens laat hij ze vermenigvuldigen tot enorme aantallen: een mens heeft normaal gesproken miljarden bètacellen.

Dr. Aart van Apeldoorn werkt ondertussen aan een soort zakje waarin de cellen worden geladen. De cellen in het zakje vormt het implantaat dat ergens in het lichaam komt te zitten, bijvoorbeeld in de buik. Daar nemen de cellen zelf de insulineproductie op zich. De nieuwe cellen zijn even slim als je oorspronkelijke bètacellen: ze weten zelf wanneer het lichaam insuline nodig heeft en hoeveel insuline ze moeten afgeven om de bloedsuikerspiegel goed te houden. Het speciale zakje houdt de nieuwe cellen op hun plaats en zorgt dat er een goede uitwisseling is van glucose, insuline en voedingsstoffen. De verwachting is dat de cellen hiervoor lange tijd hun werk kunnen doen.

In vijf jaar tijd

Het doel is om na vijf jaar de eerste testen met mensen te doen. Dit zal stapsgewijs gebeuren. Eerst een test met het zakje gevuld met donor-bètacellen. En als dit goed werkt dan volgt een test met bètacellen uit stamcellen, zodat het daarna een therapie kan worden die voor iedereen beschikbaar is. Deze grote stap maken De Koning en Van Apeldoorn samen met het Diabetes Fonds dankzij een ongekend grote samenwerking in het instituut RegMed XB

Iedereen vrij van diabetes, daar geef je voor

Maak meer onderzoek mogelijk naar de genezing.

Maak meer onderzoek mogelijk naar de genezing.

Onderzoeksinformatie

Projectnr: 2016.03.001
Status: Lopend
Onderzoeker: Prof. dr. Eelco de Koning en dr. Aart van Apeldoorn
Kosten: € 1.992.000

Iedereen vrij van diabetes, daar geef je voor

Maak meer onderzoek mogelijk naar de genezing.

Maak meer onderzoek mogelijk naar de genezing.