Actrice Stephanie van Eer over diabetes van haar personage JoJo in GTST

In ‘Goede Tijden, Slechte Tijden’ (GTST) krijgt het personage JoJo diabetes type 1. Actrice Stephanie van Eer kroop voor honderd procent in haar rol, doordat ze kon putten uit ervaringen in haar nabije omgeving. Dat maakt het voor haar ook heel persoonlijk.

‘Toen ik hoorde dat mijn personage JoJo diabetes type 1 zou krijgen, schreeuwde ik gelijk ‘oh mijn god, dat heeft mijn beste vriendinnetje ook!’ Stephanie van Eer (22) gelooft niet in toeval.

‘Ik was zo blij dat uitgerekend ík dit verhaal in GTST mocht vertellen, en ik wil dat ook zo goed mogelijk doen. Ik wil ook het gevoel overbrengen dat het iedereen kan overkomen. Dat je gewoon ineens diabetes type 1 hebt, en hoe moet je dat dan accepteren, hoe ga je daarmee om.’

Meegemaakt met beste vriendin

‘Ik weet nog zo goed dat mijn vriendin diabetes type 1 kreeg, ze was 16. Hoe ze aan tafel zat te huilen, bij een doos met allemaal spullen. Ik had geen idee, ik had nog nooit gehoord van diabetes type 1 en wat het inhield, het prikken en spuiten de rest van je leven. We waren beste vriendinnen en zo vaak samen dat het bijna leek alsof ik het ook had. Hoewel ik dat niet zo wil zeggen, want ik kan me er natuurlijk nooit mee vergelijken.’

‘Na ons vwo-examen zagen we elkaar minder, maar toen ik hoorde dat mijn personage diabetes kreeg heb ik meteen met haar afgesproken. Om me voor te bereiden vroeg ik haar vooral dingen als: wat voel jij concreet bij een hypo of hyper, is het een bonzende hoofdpijn, of stekende? Ik wilde me zo goed mogelijk inleven in hoe het voelt, om de rol zo echt mogelijk te spelen.’

Prikken en spuiten voor de camera

De technische kanten van diabetes kende Stephanie al, zoals het prikken om bloedsuiker te meten, en insuline spuiten. In het script stond een vingerprik en ze wilde dat ook echt doen. Om het spuiten hadden ze wel heen kunnen filmen, en doen alsof. ‘Maar er zijn zoveel mensen die dit dagelijks moéten doen, dus waarom ik dan nu niet’, vond Stephanie. ‘Als je het doet, doe het dan goed. Er zat alleen geen insuline in de spuit want dat zou gevaarlijk zijn.’

Stephanie had altijd al veel respect voor mensen met diabetes, zeker met diabetes type 1 maar ook type 2. ‘Je moet zo sterk staan, en de hele tijd zulke gezonde beslissingen nemen. En als je het op puberleeftijd krijgt, wanneer je vaak juíst slechte keuzes wil maken, dan is dat haast niet te doen. En dan te bedenken dat ook kleine kinderen het krijgen, dat is gewoon bizar, daar zijn geen woorden voor. Die kunnen nog niet eens kiezen, de ouders moeten alles de hele tijd doen en die hebben geen moment rust.’

‘Het is zoveel meer dan prikken-meten-spuiten-eten’

‘Tijdens de voorbereiding met mijn vriendin kwam ik erachter dat het allemaal echt niet zo simpel is als alleen insuline spuiten,’ zegt Stephanie. ‘Het draait ook om plannen, zoals over een uur ga ik fietsen, dan moet ik daar nu al rekening mee houden met insuline en eten. Het is niet van: oh, een appel en een boterham, even uitrekenen en dan spuit ik zus en zoveel insuline en dan is het perfect.’

‘Nee, de bloedsuiker schommelt de hele dag door en heeft ook te maken met sporten en bewegen, met hoe je je voelt, of ben je ongesteld, holy shit! Je kan voor je gevoel niet eens meer rustig ademhalen, omdat je dan denkt: misschien heeft dit effect op m’n bloedwaardes! Dat wist ik niet en dat shockeerde me heel erg. Diabetes gaat niet alleen maar om prikken-meten-spuiten-eten, maar ook om zoveel andere dingen waarvan je niets weet totdat je je erin gaat verdiepen.’

‘Had ik toen maar beter voor je gezorgd’

Stephanie kent haar beste vriendin al vanaf dat groep 2. ‘Het verhaal van JoJo is eigenlijk ook haar verhaal’, zegt Stephanie. ‘Ze wilde diabetes niet onder ogen zien en wilde het een beetje wegduwen. We hebben door mijn rol nu mooie en ook wel wat verdrietige gesprekken gevoerd. Ik zei tegen haar: ‘het spijt me dat ik toen niet beter voor je heb gezorgd’. Want we waren 16 en omdat ze verdrietig was zei ik ‘kom, we gaan uit, we gaan het leuk hebben, vergeet de diabetes eventjes’. Zo heb ik haar geprobeerd te helpen.’

‘Maar nu, vijf jaar later, vind ik het jammer dat ik niet tegen haar heb gezegd: ‘kom we blijven lekker thuis nu je bloedsuiker zo schommelt’. Maar ze zei: ‘nee ik ben blij dat je dat juist niet hebt gedaan, want het zou zonde zijn geweest als ik door diabetes niet mijn leven had kunnen leiden zoals ik dat zou willen.’ Dus terwijl ik zei: ‘ik heb je niet geholpen zoals je lichaam dat wilde’, zei zij: ‘je hebt me wel geholpen zoals mijn hart dat wilde.’

‘In die scène huil ik echt, het raakte me persoonlijk’

Het draaien van de diabetes-scènes was best zwaar voor Stephanie, en ze nam het diabetesgevoel ook echt mee naar huis. ‘De belangrijkste en moeilijkste scène voor mij was het moment dat het echt doordrong tot JoJo, zo van ik heb nu diabetes en dat is voor de rest van mijn leven. Dat is een scène in het ziekenhuis, met ‘Nina’. Omdat ik mijn vriendin precies in die situatie heb gezien, kwam het persoonlijk heel dichtbij.’

‘We hebben de scène twee keer opgenomen. Bij de eerste take kwamen er wel tranen maar het bleef gespeeld, omdat ik mezelf niet helemaal wilde laten raken. De regisseur nam me apart en zei: ‘laat het even binnenkomen. Luister wat Nina nou echt tegen je zegt.’ Toen dacht ik oké ik moet het echt loslaten, en werd het heel persoonlijk. Ik kon Stephanie en JoJo niet meer zo goed scheiden op dat moment. Als je naar die scène kijkt, ik ben ook echt aan het huilen. Dat is een stukje Stephanie wat je ziet op de set, dat is eigenlijk geen JoJo meer.’

‘Je hébt diabetes, je bent het niet’

‘Doordat ik dit heb mogen doen, begrijp ik mijn vriendin misschien nog net iets meer qua gevoel en pijn. Niet qua last want die heb ik niet zelf en als er ‘gestopt!’ wordt geroepen op de set, dan is het voor mij klaar. Maar voor haar en andere mensen met diabetes is het natuurlijk nooit klaar en dat raakt me wel.’

‘En ergens voel ik ook: met diabetes heb je wel een ziekte, maar je bent gewoon mens. Het is niet zo dat je nooit meer wat kan eten, het is gewoon heel erg bewust leven. Op de set werden er soms dingen gezegd waarvan ik dan zei: maar jongens, JoJo is niet ineens gehandicapt of zo hè, ze heeft een ziekte maar ze ís de ziekte niet. We moeten niet gaan doen alsof ze niets meer kan, of niets meer kan eten.’

‘Natuurlijk, het blijft heftig en het is voor de rest van je leven, maar ik – ik praat de hele tijd in de ik-vorm maar ik bedoel JoJo – zij is echt niet alleen diabetes, het is een stukje van haar leven. Ik wilde ook laten zien: ja ze is ziek en het is heel erg kut, maar je kan er wel mee leven.’

‘Ik speel dit ook speciaal voor mensen met diabetes type 1’  

‘Als ik heel eerlijk ben, dan vind ik het erg spannend hoe mensen met diabetes type 1 gaan reageren’, bekent Stephanie. ‘Iedereen herkent waarschijnlijk wel dat gevoel van het moeten leren accepteren. Maar diabetes is bij iedereen anders. We konden met JoJo ook maar één verhaal vertellen en daar zijn keuzes in gemaakt. Ik heb m’n best gedaan om alles, ook de details, goed over te brengen en heb me ook soms kwetsbaar opgesteld. Dan komt het ook harder binnen wat mensen zeggen.’

‘Mijn vriendin en ik hebben samen al wat opnamen gekeken van JoJo, zoals de heftige ziekenhuisscène. Toen hebben we ook allebei gehuild. Ze herkende heel erg veel, ze zei: ik zie gewoon mezelf van een paar jaar terug. Toen ze die avond zei: dit geloof ik allemaal heel erg en je hebt het heel erg goed gedaan, was het voor mij eigenlijk al geslaagd.’

‘Ik speel het natuurlijk voor iedereen, dus ook voor mensen die nog nooit van diabetes type 1 hebben gehoord. Maar ik wil ook dat juist de mensen die diabetes type 1 hebben en naar mij kijken, denken: je hebt dit goed gedaan, bedankt daarvoor.’

Steun diabetesonderzoek

Elke 10 minuten krijgt iemand in Nederland diabetes. Ook jij kunt het krijgen. Daarom steunt het Diabetes Fonds onderzoek naar het ontstaan van diabetes, zodat we deze ziekte niet alleen beter kunnen begrijpen, maar ook kunnen voorkomen, behandelen en genezen.

Diabetes kan iedereen overkomen. Ook jou.

Maak meer onderzoek naar diabetes mogelijk

Maak meer onderzoek naar diabetes mogelijk

Foto: Geert de Lange